با توجه به گفته گیریشمن باستان شناس بزرگ، نخستین تمدن ها در داخل فلات ایران شکل گرفته اند. با کاوش هایی که در تپه های سیلک کاشان صورت گرفت، ظرف های سفالی و آثار باستانی ای پیداگشت که این گفته را تصدیق کرد. اقوال و نظرات گوناگونی در رابطه با سیلک ارائه شده که عده ای سیلک را تغییر یافته سی ارگ می دانند، عده ای دیگر آن را برگرفته از سلوکوس می دانند که قابل پذیرش نیست و بعضی دیگر آن را با توجه به خاک سفیدش، سپید برگ نام می نهند که این گفته های بیان شده رد شده و به سیاله که در کاشان به معنای سفال های شکسته است انتخاب گردد که رفته رفته به کلمه سیلک تغییرگشت.
سیلک کاشان دارای دو تپه شمالی و جنوبی است. سکونت انسان ها در محوطه تپه تاریخی سیلک به دلیل شرایط مساعد آب و هوا و خاک حاصلخیز و رودخانه میان تپه ها بود.
گیرشمن باستان شناس فرانسوی آثار به دست آمده در تپه سیلک اصفهان را به 6 دوره فرهنگی تقسیم کرد:
دوره اول: ابزارهای سنگی و آثار معماری پیداگشت که ظرف سفالی قدیمی ترین اثر دست ساخته بشر بود.
دوره دوم: آثاری از نقش های گیاهی، حیوانی و هندسی در تمدن سیلک کاشان به دست آمد.
دوره سوم: ساختن خانه با خشت های مستطیل شکل و کشف زیورآلات نقره و اشیاء با ارزش قیمتی در این دوره صورت گرفته بود.
دوره چهارم: ساخت سازه باشکوه زیگورات و آغاز دوره شهر نشینی بود.
دوره پنجم: ورود مهاجران جدید و ایجاد ظرف های سفالی خاکستری رنگ در این دوره مطرح بود.
دوره ششم: ساخت ظرف های لوله ای شکل به همراه شکل های گیاهان و حیوانات با نقش های هندسی بود.
زیگورات سیلک بزرگترین بنای بزرگ خشتی با ارتفاع حدود 14 متر است که در تپه جنوبی سیلک قرار دارد. زیگورات بنای پله پله ای است که ابعاد هر طبقه نسبت به طبقه پایینی کوچکتر می گردد. زیگورات سیلک در ایران به عنوان چهارمین سیلک شناخته شده و مربوط به اوایل هزاره سوم قبل از میلاد است.
بنا به اعتقاد عده ای این بنا به عنوان نیایشگاه خورشید مطرح بود و چهار گوشه زیگورات به سمت چهار جهت اصلی است. زیگورات سیلک دارای سه طبقه سکو مانند می باشد.
امروزه سفال هایی که در تپه های سیلک اصفهان پیدا شدند در بسیاری از موزه های بزرگ دنیا نگهداری شده و این منطقه هنوزه ناگفته های بسیاری دارد.
منبع : نشاط آوران
